چه طور فرزندان خودرا تربیت نماییم خردمند یا باهوش؟
به گزارش مدیریت آموزش، سال هاست شاهد شادمانی والدینی هستم که غالباً فرزندانشان از نظر هوش و ذکاوت فردی یا کسب نمرات برتر مورد تعریف و تشویق قرار می گیرند. البته بسیار طبیعی است زمانیکه ما شاهد کسب نمرات بالای درسی فرزندانمان و یا پتانسیلهای دیگر آنها مانند نواختن یک ساز یا خوش صحبتی هستیم، بسیار خوشحال شویم.
شاید اینروزها که مبحث ورود به مدارس تیزهوشان داغ و مطرح است، خیلی از اولیا تلاش کنند با فراهم کردن کلاس، کتاب و معلم خصوصی با ورود فرزندان خود به این مراکز، حسِ بسیار بهتری را با این توصیف که فرزندشان در رده بچه های تیزهوش است در خود ایجاد کنند... اما آیا تا همین جا مسئولیت والدین تمام می شود؟ در حقیقت این پرسشی است که باید در پاسخ آن بسیار تأمل کرد.
بدیهی است اگر از شما بعنوان پدر و مادر پرسش شود، همه این توجهات به بچه ها همچون تشویق و ترغیب ها برای چیست؟ پاسخ صریح همه اولیا، صرف نظر از توضیحات متفاوت، رسیدن به یک شخصیت موفق و ایده آل به منظور زندگی بهتر و موفق تر در بزرگسالی است؛ از این روست که باید در میزان توجه به مفهوم و کاربرد هوش و هوش بالا تأمل بیشتری داشته باشیم.
از دیدگاه روان شناسی، هوش مجموعه ای از پتانسیلهای شناختی است که در روند زندگی در موارد و اشکال مختلف از آن استفاده می شود: دریافت و پردازش اطلاعات، حل مسایل ریاضی و درک روابط بین پدیده ها.
آیا هوش برای موفقیت و زندگی ایده آل کافی است؟
لازم است بدانید بررسی خیلی از شخصیت هایی که در کودکی و نوجوانی همیشه مورد تشویق و تمجید به دلیل هوش بالای خود بوده اند و حتی موفق به کسب رده های بالای تحصیلی و علمی شده اند، نشان میدهد متاسفانه این افراد با شکست های پی در پی در زندگی روبه رو شده و در نهایت به یک زندگی ایده ال و مطلوب در بزرگسالی نرسیده اند.
به خاطر همین حقیقت است که روان شناسان و صاحبنظران امور اجتماعی مبحث مهمی را با عنوان «هوش هیجانی» مطرح نمودند. هوشی که می توان آنرا آموزش داد و تقویت کرد؛ هوشی که بسیار متفاوت از ضریب هوشی (IQ) افراد می باشد.
قابل ذکر است که اگر ما همه تلاش خودرا جهت افزایش ضریب هوشی (IQ) فرزندان مان نماییم، شاید حداکثر بتوانیم ۱۰ تا ۲۰ درصد هوش بچه ها را افزایش دهیم، اما مطالعات نشان می دهد که برعکس، آموزش و تقویت هوش هیجانی بسیار تاثیر گذار است.
اکنون ما به اهمیت تاثیر عامل دیگری در موفقیت فرزندانمان در بزرگسالی می رسیم که آن «خرد و خردورزی» است. به بیانی روان تر آموزش خردورزی و تقویت خرد در کودکانمان همان آموزش و تقویت هوش هیجانی است و البته عدم توجه به آن می تواند آینده فرزندان ما را با شکست های پی در پی فردی و اجتماعی و یا خانوادگی مواجه کند، حتی با داشتن نمرات بالا در امتحانات ورودی دانشگاهی و یا حتی زمانیکه فرزندان ما فارغ التحصیلان مراکز تیزهوشان و دانشگاه های اول کشور باشند.
خرد
واژه «خرد» (wisdom) یک مفهوم بسیار مهم و لازمه یک زندگی موفق در آینده فرزندان ماست. چونکه کاربرد هوش، در نهایت رسیدن سریع و سریع تر به پاسخ ها سوال های علمی و پاسخ خیلی از چرایی ها و کاربرد آنهاست اما «خرد» و «خردورزی» استفاده صحیح از دانسته ها، آموخته های علمی و اتخاذ تصمیم های مناسب برای اهداف مناسب در زندگی است. باید گفت خرد قطب نمای همه دانایی ها و شناخت ها و پتانسیلهای فردی برای هدایت صحیح زندگی است.
به تعبیری بهتر هوش، قدرت اندیشیدن است اما خرد، هنر درست اندیشیدن است. ما دانش را با هوش خود یاد می گیریم اما خرد است که توانایی استفاده درست از دانش را به ما می آموزد. اتخاذ تصمیم های درست در زندگی، سلامت روان، روابط اجتماعی پایدار، توان تاب آوری در مقابل مشکلات و سختی های زندگی، اخلاق و مسئولیت پذیری، همه این کارهای مهم توسط نیروی خرد در انسان انجام می گیرد.
در نظر داشته باشید هوش بااینکه می تواند انسان را به موفقیت ها و رتبه های بالای علمی و اجتماعی برساند اما خرد است که به انسان می آموزد «فقط ما نیستیم، دیگران هم هستند» و «چگونه بهترین ها را علاوه بر خود، برای دیگران هم بخواهیم.»
شاید به خاطر داشته باشید وقتی به مطب پزشکی رفته اید، پزشکی که خوب تشخیص می دهد، بهترین دارو را هم تجویز می کند. آن پزشک اساسا یک شخص باهوش و ساعی در دوره تحصیل است. اما اگر پزشک شرایط اجتماعی بیمار را درنظر گرفت و همینطور از تجویز داروهای غیرضروری خودداری کرد و به فکر رفع اضطراب بیمار و همراه او هم بود و منافع بیمار را بر منافع شخصی ترجیح داد، آنجاست که باید بدانید آموزش خردورزی شما اولیا به کمک آن پزشک که می تواند همان فرزند شما در بزرگسالی باشد، آمده است.
چگونه خرد را در کودکان پرورش دهیم؟
بسیاری از اولیای اخلاق مدار بطور مستقیم و غیرمستقیم در آموزش خردورزی فرزندان خود در تلاش اند، در اینجا چند سفارش در راستای تعلیم این امر حیاتی وجود دارد که با افتخار به آن اشاره می شود:
۱) تفکر انتقادی را به بچه ها آموزش دهید: چرا که سبب می شود برای هر رفتاری چرایی و دلیلی را در ذهن خود ایجاد کنند و به سادگی هر چیزی را نپذیرند.
۲) با بچه ها گفتگو کنید: به صورتی گفتگو را جایگزین دستور کنید. این مساله سبب آرامش درونی برای بچه ها می شود و می تواند جلوی خیلی از رفتارهای ناهنجار در آینده را که ناشی از کمبودهای فردی دوره کودکی و نوجوانی است، بگیرد.
۳) همدلی و مفهوم آنرا به بچه ها آموزش دهیم: الگوی مناسبی برای بچه ها در این موارد باشیم. این مساله مانع خیلی از کشمکش ها و درگیری های اجتماعی در آنها خواهد شد.
۴) به بچه ها اجازه تجربه شکست های کوچک را بدهید: با این هدف که مسیر گذرِ سریع از شکست ها را یاد بگیرند و در آینده با کوچک ترین تجربه شکست، ذهنیت بن بست گونه در زندگی را در فکر خود نپرورانند.
۵) به بچه ها مسئولیت بدهید: بگذارید مسئولیت پذیری را از همان کودکی و نوجوانی تجربه کنند تا در بزرگسالی بعنوان پدر یا مادر و یا در انجام کارها بعنوان شغل، افرادی مسئولیت پذیر باشند.
۶) قدرت تاب آوری بچه ها را افزایش دهید: همه چیز را به سادگی در اختیار آنها قرار ندهید. بگذارید برای به دست آوردنِ هر چیزی تلاش خودرا هم در آن سهیم بدانند. آنها را در همان دوره کودکی و نوجوانی به کارهای مختلف مشغول کنید تا طعم سختی ها را تجربه کنند.
۷) سواد مالی را به بچه ها آموزش دهید: تا زمانیکه قانون ضرورت زحمت کشیدن برای به دست آوردن پول را تجربه کنند به بچه ها اصول مهم سواد مالی شامل پس انداز، سرمایه گذاری و خصوصاً بخشش را یاد دهید. به بچه ها بیاموزید که در روی کره زمین هر کس نباید فقط در فکر مرتفع ساختن نیازهای مالی خود باشد. به آنها همدلی، به فکر دیگران بودن و اساساً لزوم بخشش و همیاری به دیگران را آموزش دهید و در نهایت به آنها بیاموزید که حتی از پول توجیبی و پس انداز شخصی خود حداکثر ۵۰% را مصرف کنند.
در خاتمه به یکی از بهترین راه های خردورزی تاکید می کنم و آن ضرورت ایجاد حس خوب در زندگی بچه هاست. تلاش کنید به بچه ها این حس را بدهید که از صمیم قلب دوستشان دارید و با هر میزان هوشی که دارند به آنها اعتماد می کنید و قبولشان دارید. این حس می تواند به شادی درونی فرزندان ما بیفزاید و یکی از فاکتورهای مهم خردورزی در شخصیت فردی و اجتماعی آنها باشد و البته سبب موفقیتهای بسیار در آینده بچه ها شود. به امید تربیت فرزندان هوشمند با خرد...
*پزشک و پژوهشگر هوش و شخصیت کودکان و نوجوانان
۲۳۳۲۳۳
این مطلب مدیریت آموزش برایتان مفید بود؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب