نسل دور افتاده از خاک چرا کودکان امروز به اختلال کمبود طبیعت گرفتار شده اند؟
به گزارش مدیریت آموزش، شاید شما هم با این صحنه روبه رو شده باشید: کودکی که با دیدن یک مورچه جیغ می کشد، از راه رفتن روی چمن خیس طفره می رود، یا وقتی دستش کمی خاکی می شود، با اضطراب بدنبال دستمال مرطوب می گردد. ما، نسلی که با خاک بازی، بالا رفتن از درخت و دویدن در کوچه ها بزرگ شدیم، حالا فرزندانی پرورش داده ایم که جهانشان در فضاهای ایزوله، آپارتمان های کوچک و صفحه های نمایش خلاصه شده است.
این پدیده که امروز در سرتاسر جهان و بخصوص در شهرهای بزرگِ ما دیده می شود، فقط یک تفاوتِ نسلی نیست؛ بلکه زنگ خطری است که متخصصان از آن با عنوان «اختلال کمبود طبیعت» (Nature Deficit Disorder) یاد می کنند.
اختلال کمبود طبیعت چیست؟
این اصطلاح را اولین بار ریچارد لوو، روزنامه نگار و نویسنده، برای توصیف هزینه های انسانیِ دوری از طبیعت به کار برد. اختلال کمبود طبیعت یک بیماریِ پزشکی نیست، بلکه توصیفِ وضعیتِ جامعه ای است که ارتباطش را با جهانِ زنده قطع کرده است. پژوهشها نشان می دهند کودکانی که از طبیعت دورند، بیشتر در معرض استرس، اضطراب، اختلال نقص توجه و چاقی قرار دارند.
طبیعت، تنظیم کننده طبیعیِ سیستم عصبی انسان است. وقتی کودک خاک را لمس می کند، با آب بازی می کند یا به صدای باد در برگ ها گوش می دهد، حواس پنج گانه اش بشکلی هماهنگ درگیر و ذهنِ مضطربش آرام می شود (موضوعی که در نگاههای آموزشی پیشرو مانند رجیو امیلیا، از آن با عنوان «محیط به مثابه معلم سوم» یاد می شود).
بحران محیط زیست و آموزش های انتزاعی
ما در روزگاری زندگی می نماییم که اخبارِ فرونشست زمین، بحران آب و آلودگی هوا به تیترهای روزمره تبدیل گشته است. پاسخِ سیستم آموزشی به این بحران ها غالباً گنجاندنِ چند درس در کتاب های علوم یا شعارهای زیست محیطی در مدرسه است. اما واقعیت اینست که «هیچ کس از چیزی که هیچ گاه لمسش نکرده و با آن پیوند عاطفی ندارد، محافظت نخواهد کرد.»
وقتی کودک تجربه کاشتن یک دانه، تماشای رشد آن، و آب دادن به آنرا نداشته باشد، چه طور می تواند مفهومِ «بحران آب» را با قلبش درک کند؟ وقتی دویدن در جنگل یا تنفسِ هوای پاکِ کوهستان را تجربه نکرده باشد، چه طور دغدغه ی قطعِ درختان یا آلودگی هوا را پیدا خواهد کرد؟ ما نمی توانیم نسل آینده را با حفظ کردنِ کتاب ها به محافظانِ زمین تبدیل کنیم؛ آنها باید زمین را زیست کنند.
فشار زندگی شهری؛ والدینی که مقصر نیستند
در اینجا نیز نوکِ پیکانِ بهتان نباید به سوی والدین نشانه برود. در کلان شهرهایی که حیاط خانه ها جای خودرا به پارکینگ داده اند، هوای بیشترِ روزهای سال برای گروههای حساس ناسالم می باشد، و فشارهای اقتصادی زمانِ فراغت خانواده ها را بلعیده، بردنِ کودک به دلِ طبیعت به یک «کالای لوکس» و نیازمند برنامه ریزیِ سخت تبدیل گشته است. ما از سرِ ناچاری و برای پر کردنِ این خلأ، تبلت ها و کلاس های مجازی را جایگزینِ تجربه های زیسته کرده ایم تا کودکمان در آپارتمان، امن و بی صدا بماند.
چه میتوان کرد؟ برگشت به تجربه های کوچک
برای آشتی دادنِ کودک با طبیعت، احتیاجی به سفرهای طولانی و پرهزینه به جنگلهای دوردست نیست. طبیعت همین جاست؛ در گلدانِ کوچکِ روی بالکن، در باغچه کوچکِ جلوی در، و در پارکِ محله.
• اجازه دهیم کثیف شوند: کثیف شدن، بخشی از فرایندِ طبیعیِ رشد است. بگذاریم خردسالان بعد از باران در چاله های آب بپرند، گل بازی کنند و برگ های پاییزی را جمع کنند.
• طبیعت را به خانه بیاوریم: داشتن یک گیاه که کودک مسئولِ آب دادن به آن باشد، یا یک ظرفِ کوچک آب و خاک در حمام برای بازیِ آزاد، می تواند شروعِ خوبی باشد.
• مشاهده گر باشیم: در مسیرِ مدرسه یا خرید، سرعتِ خودرا کم نماییم. به کودک فرصت دهیم تا یک کفشدوزک را تماشا کند یا خطوطِ روی یک برگ را لمس کند.
خردسالان ما برای شکوفایی، قبل از آنکه به نرم افزارهای آموزشی و کلاس های فشرده نیاز داشته باشند، به ریشه دواندن در خاک نیازمندند. بیایید حقِ لمسِ جهانِ واقعی را به آنها برگردانیم.
*طراح و پژوهشگر آموزش
منبع: مدیریت آموزش
این مطلب مدیریت آموزش برایتان مفید بود؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب